Hapishaneden Tatil Köyüne: Wadjemup’ta işaretlenmemiş Aborjin mezarlarının üzerine kamp alanları kurulması, adanın karanlık geçmişi ile turistik kimliğini karşı karşıya getiriyor.
Batı Avustralya kıyılarında yer alan ve her yıl yüz binlerce turisti ağırlayan Rottnest Island, yerli Noongar halkı için “Wadjemup” adıyla biliniyor. Beyaz kumlu plajları, turkuaz suları ve sosyal medyada ünlenen quokka’larıyla tanınan ada, aynı zamanda Avustralya tarihinin en büyük Aborjin tutuklu ölümlerinin yaşandığı yerlerden biri.
Perth açıklarında, Fremantle’ın yaklaşık 19 kilometre batısında bulunan ada, Noongar inancında ruhların ölümden sonra gittiği kutsal bir mekan olarak kabul ediliyor. Noongar yaşlısı ve akademisyen Len Collard’a göre Wadjemup, kolonyal dönemde Aborjin erkek ve çocuklar için hapishaneye dönüştürüldükten sonra daha da derin bir ruhani anlam kazandı.
CNN International, Wadjemup’u merceğe aldı.
Asırlık Aborjin Zindanı
Ada, 1838’de Aborjin erkek ve çocuklar için cezaevi olarak kullanılmaya başlandı ve 1902’ye kadar 93 yıl boyunca bu işlevini sürdürdü. Yaklaşık 4 bin Aborjin erkek ve çocuk burada hapsedildi. Resmî kayıtlara göre en az 373 kişi adada hayatını kaybetti; çoğu isimsiz mezarlara gömüldü.
Tutukluların büyük bölümü hayvan çalmak ya da un rasyonlarını almak gibi suçlamalarla yargılandı. Ancak yargı süreci, dilini ve hukuk sistemini bilmedikleri bir düzen içinde yürütüldü. Bazıları, 2 bin kilometreden fazla uzaklıktaki Kimberley bölgesinden zincirlenerek getirildi.
Mahkumlar adada kireçtaşı çıkarma ve altyapı inşasında zorla çalıştırıldı. İskele, hapishane binaları ve yöneticilere ait yapılar bu emekle inşa edildi. Aşırı kalabalık, hastalık ve kötü muamele yaygındı. Dönemin yöneticilerinden Henry Vincent’ın mahkumlara yönelik şiddet uyguladığı iddia edildi; ancak hiçbir zaman yargılanmadı. Adadaki bir sokağın adı 2022’ye kadar Vincent’ın adını taşıdı.
Karanlık Mirastan Tatil Rotasına
Hapishanenin 1902’de kapanmasının ardından ada hızla turizm merkezine dönüştürüldü. Eski ana hücre bloğu 1911’de tatil konaklamasına çevrildi. Zamanla elektrik ve su tesisatı eklenirken, yapının özgün tarihsel dokusu büyük ölçüde tahrip edildi.
Daha çarpıcı olan ise, tutukluların gömüldüğü ve işaretlenmemiş mezarları barındıran alanın uzun yıllar “Tentland” adıyla kamp alanı olarak kullanılmasıydı. Kamp alanı 2007’de kapatıldı; eski hapishane yapısı ise 2018’de turistik konaklama işlevini tamamen yitirdi.
Geçmişle Hesaplaşma ve Onurlandırma
2020’de Rottnest Island yönetimi, adadaki Aborjin tutukluluğu ve gözaltında ölümlerle yüzleşmek amacıyla “Wadjemup Project”i başlattı. Proje; mezarlık alanının onurlandırılması, eski hapishanenin korunması ve kültürel törenlerle anma sürecini içeriyor.
2024’te düzenlenen Wadjemup Wirin Bidi (Ruh Yolu) töreninde, ülkenin farklı bölgelerinden yaklaşık 200 Aborjin temsilci adada özel anma etkinliklerine katıldı.
Bugün adayı ziyaret edenler Wadjemup Müzesi’ni gezebiliyor veya yerli rehberler eşliğinde kültürel turlara katılabiliyor. Noongar rehberler, ziyaretçileri adanın hem doğal güzelliği hem de kolonyal şiddetle şekillenen geçmişi hakkında bilgilendiriyor.
Noongar temsilcileri, ziyaretçilere adaya vardıklarında basit bir ritüel öneriyor: iskeleden denize bir avuç kum atarak “Country”ye, yani toprağa ve atalara kendini tanıtmak.
Kaynak: Gazete Oksijen
Saat: 16.06
Check-In haber 
