Dünyanın en ünlü müzelerinden biri olan Louvre Museum’da sergilenen “Akbabalar Steli”, insanlık tarihinin en eski savaş anlatılarından birini barındırıyor. Mezopotamya’da bulunan bu önemli eser, Sümer şehir devletleri arasındaki çatışmaları gözler önüne sererken arkeoloji dünyasında savaşın kökenine dair önemli bilgiler sunuyor.
Sümer şehir devletleri arasındaki savaş
Arkeolog Nezih Başgelen’e göre yazılı kaynaklarda yer alan en eski savaşlardan biri, Sümer kentleri Lagaş ile Umma arasında yaşandı. Yaklaşık MÖ 2525 yıllarında sınır ve su kaynakları nedeniyle başlayan bu çatışma, tarihte bilinen en eski savaş anıtlarından biri kabul edilen Akbabalar Steli üzerinde ayrıntılı biçimde anlatılıyor.
Bu stel, Lagaş Kralı Eannatum’un Umma’ya karşı kazandığı zaferi simgeleyen bir anıt olarak dikildi. Üzerindeki kabartmalar ve yazıtlar, savaşın hem askeri hem de dini yönlerini gösteren sahneler içeriyor.
Adını akbaba kabartmalarından alıyor
Eser, üzerindeki dikkat çekici kabartmalar nedeniyle “Akbabalar Steli” adıyla biliniyor. Kabartmalardan birinde savaş alanındaki ölülerin üzerinde dolaşan akbabalar tasvir edildiği için bu isim verilmiş durumda.
Stelin ön yüzünde Lagaş Kralı Eannatum ordusunun başında görülürken, arka yüzünde ise savaşın tanrısal destekle kazanıldığını simgeleyen sahneler yer alıyor. Tanrı Ningirsu’nun düşmanları ağ içine topladığı betimlemeler, dönemin dini ve politik düşünce dünyasına dair önemli ipuçları sunuyor.
Parçaları bugün Louvre’da sergileniyor
Akbabalar Steli’nin kalıntıları 1880’li yıllarda Irak’ın güneyindeki Tello (antik Girsu) bölgesinde yapılan kazılarda bulundu. Başlangıçta tek parça olan stel zamanla parçalandı ve günümüze yalnızca yedi parçası ulaşabildi.
Bu parçalar günümüzde Paris’teki Louvre Müzesi’nde sergileniyor ve Mezopotamya sanatının en önemli eserlerinden biri olarak kabul ediliyor.
Arkeolojik kanıtlara göre daha eski şiddet örnekleri var
Başgelen, yazılı kaynaklara dayanan bu savaşın çok eski olmasına rağmen arkeolojik bulguların daha da geriye gittiğini belirtiyor. Sudan’da Nil Nehri kıyısındaki Jebel Sahaba bölgesinde bulunan ve MÖ 13-14 bin yıllarına tarihlenen toplu mezarda çok sayıda iskelette ok ve mızrak yaraları tespit edildi.
Bu bulgular, insanlık tarihinde organize şiddetin çok daha eski dönemlere uzandığını gösteren önemli kanıtlar arasında değerlendiriliyor.
06.03.2026 19:54
Check-In haber 