İnsanların sevilen birini kaybettikten sonra yaşadığı yas sürecinin zamanla hafiflemesi beklenir; ancak her 20 kişiden biri için bu acı tamamen geçmez ve yaşamın bir parçası haline gelir. Bilim insanları, bu durumun sadece psikolojik değil, beyindeki sinirsel bir “takılma” ile ilişkili olduğunu gösteren bulgular elde etti.

“Uzamış Yas Bozukluğu” nedir?

Ölüm sonrası yas, normal şartlarda zamanla hafifleyen duygusal bir süreçtir; fakat bazı bireylerde bu süreç kronikleşerek “Uzamış Yas Bozukluğu (Prolonged Grief Disorder)” adı verilen bir duruma dönüşebilir. Bu bozukluk, depresyon veya travma sonrası stres bozukluğundan farklı sinirbilimsel mekanizmalarla işler.

Bilim insanlarına göre bu durum, vücudun kaybı kabul etmeyip sürekli olarak “geri kazanma” motivasyonunu canlı tutan bir ödül sistemi döngüsünden kaynaklanıyor. Bu nedenle kişi, zaman geçtikçe acının hafiflemesini beklemek yerine sürekli olarak sevilen kişiyi yeniden elde etme arzusuyla zihinsel bir döngüde kalabiliyor.

Beyindeki “Ödül Merkezinde Takılı Kalma”

Araştırmalara göre, uzamış yas yaşayan bireylerin beyinlerinde ödül ve motivasyon sistemini yöneten bölgeler özellikle nükleus akkumbens ve orbitofrontal korteks kaybın hatırlatıcılarıyla karşılaşıldığında hâlâ aktif hale geliyor. Normalde zamanla bu bölgelerin verdiği tepki azalırken, Uzamış Yas Bozukluğu’nda bu aktivite sürüyor ve kişi sürekli olarak bu özlem döngüsünü yeniden yaşamak istiyor gibi davranıyor.

Bu beyin modelinin bir kısmı, bağımlılık benzeri mekanizmalarla da ilişkilendiriliyor: beynin ödül sistemindeki bu “takılma”, sevilen kişinin hatırasına duyulan özlemin adeta doyurulması gereken bir açlık gibi sürmesine neden olabiliyor.

Depresyonla karıştırılmamalı

Uzamış Yas Bozukluğu sıkça depresyon veya travma sonrası stres bozukluğu ile karıştırılsa da, bu durum duygusal tepkilerin niteliği bakımından farklıdır. Depresyon genellikle genel bir duygusal çöküş ve ilgisizlikle kendini gösterirken, Uzamış Yas Bozukluğu’nda bireyde yoğun ve sürekli bir “kaybedilen kişiyi tekrar bulma” isteği hakim oluyor.

Bilimsel ve klinik önemi

Bu nörobilimsel farkındalık, yasın neden bazı insanlarda kronikleştiğini ve neden zamanla hafiflemediğini anlamamızda önemli rol oynuyor. Araştırmacılar, bu beyin mekanizmalarının ayrıntılarını çözerek ileride Uzamış Yas Bozukluğu’na yönelik daha etkili terapi ve ilaç yöntemleri geliştirmeyi amaçlıyor.

Kaynak-Görsel:https://www.cumhuriyet.com.tr/yasam/yas-neden-bitmiyor-bilim-insanlari-beynin-takili-kaldigi-noktayi-saptadi-2483597

03.03.2026 22:38