milyarlarca yıl önce gerçekleşen kozmik geçmişine ışık tuttu. Avrupa Uzay Ajansı (ESA) ve uluslararası bilim insanlarının yürüttüğü çalışma kapsamında, galaksimizin yaklaşık 10 milyar yıl önce yuttuğu bir cüce galaksinin izleri tespit edildi.
Sonuçları Monthly Notices of the Royal Astronomical Society dergisinde yayımlanan araştırma, Samanyolu’nun merkez diskine yakın bölgelerde bulunan sıra dışı yıldızların ortak bir kökene sahip olduğunu ortaya koydu.
ARAŞTIRMACILAR KALINTILARA “LOKİ” ADINI VERDİ
Çalışmayı yürüten ekip, İngiltere’deki Hertfordshire Üniversitesi Astrofizik Araştırma Merkezi’nden Dr. Federico Sestito liderliğinde yürütülen analizler sonucunda, keşfedilen antik galaksi kalıntılarına İskandinav mitolojisindeki hilekâr tanrıdan esinlenerek “Loki” adını verdi.
Bilim insanları, araştırma kapsamında evrenin ilk dönemlerinden kalma ve ağır element bakımından son derece fakir olan 20 yıldızı detaylı şekilde inceledi. “Metal fakiri” olarak tanımlanan bu yıldızların kimyasal bileşimleri, ESA’nın Gaia Uzay Teleskobu ve gelişmiş spektrograf sistemleri yardımıyla analiz edildi.
Elde edilen veriler, söz konusu yıldızların aynı kimyasal geçmişi paylaştığını ve yaklaşık 10 milyar yıl önce parçalanan tek bir uydu galaksiden geldiğini gösterdi.
YILDIZLARIN HAREKETLERİ GİZEMİ ÇÖZDÜ
Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri ise yıldızların galaksi içindeki hareketlerinde ortaya çıktı.
İncelenen 20 yıldızın 11’inin Samanyolu diskiyle aynı yönde hareket ettiği belirlenirken, 9’unun ise tamamen ters yönde döndüğü tespit edildi. Bilim insanlarına göre bu sıra dışı durum, yıldızların günümüzde gözlenen konumlarına nasıl ulaştıklarını anlamada kritik rol oynadı.
Connecticut Üniversitesi’nden fizik profesörü Dr. Cara Battersby, aynı sistemden gelen yıldızların farklı yönlerde hareket etmesinin, birleşmenin Samanyolu’nun henüz genç ve düşük kütleli olduğu bir dönemde gerçekleştiğine işaret ettiğini belirtti.
SAMANYOLU’NUN “BEBEKLİK” DÖNEMİNE AİT İZLER
Kozmolojik simülasyonlar ve matematiksel modeller, Loki galaksisinin Büyük Patlama’dan sonraki ilk 3 ila 4 milyar yıl içerisinde Samanyolu tarafından tamamen yutulduğunu ortaya koyuyor.
Araştırmacılara göre bu durum, galaksimizin büyüme sürecinde sanılandan çok daha erken ve büyük ölçekli birleşmeler yaşandığını gösteriyor. Keşif, Samanyolu’nun oluşum hikâyesine ilişkin önemli boşlukların doldurulmasına yardımcı olabilir.
GALAKTİK EVRİM TEORİLERİ YENİDEN DEĞERLENDİRİLEBİLİR
Bugüne kadar gökbilimciler, Samanyolu’nun gelişiminde en kritik olaylardan birinin yaklaşık 8 ila 10 milyar yıl önce meydana gelen Gaia-Sausage-Enceladus birleşmesi olduğunu düşünüyordu.
Ancak yeni bulgular, Loki olayının da benzer ölçekte etkiler yaratmış olabileceğini ortaya koyuyor.
Chicago Üniversitesi’nden Dr. Alexander Ji, Loki’nin galaksimizin evriminde önemli bir dönüm noktası olabileceğini belirtirken, kalıntıların galaktik diskin yoğun toz ve genç yıldız bulutları arasında gizlenmiş olması nedeniyle bugüne kadar fark edilmediğini ifade etti.
Uzmanlar, daha kapsamlı gözlemlerle Loki’nin gerçek boyutlarının ortaya çıkarılması halinde Samanyolu’nun oluşum tarihine ilişkin mevcut modellerin yeniden gözden geçirilmesi gerekebileceğini vurguluyor.
DERİN UZAY ARAŞTIRMALARINDA YENİ DÖNEM
Bilim dünyası şimdi teleskoplarını yeniden Samanyolu’nun derinliklerine çevirmiş durumda. Araştırmacılar, Loki’nin kapsamını ve galaksimizin erken dönemlerindeki rolünü daha net ortaya koyabilmek için yeni gözlem programları hazırlıyor.
Elde edilecek verilerin, yalnızca Samanyolu’nun değil, evrendeki galaksi oluşumu ve evrimine ilişkin genel anlayışın da yeniden şekillenmesine katkı sağlaması bekleniyor.
02.06.2026 18:39